Βιοσυντονισμός, «παράσιτα» και αντιπαρασιτικά μηχανήματα: τι λέει η επιστήμη

Το βιοενεργειακό τεστ δεν έχει αποδεδειγμένη διαγνωστική αξία, τα παράσιτα δεν ευθύνονται για «όλες» τις δυσλειτουργίες του οργανισμού και τα «αντιπαρασιτικά» μηχανήματα δεν έχουν δείξει θεραπευτικό όφελος. Αυτό είναι το συμπέρασμα της διαθέσιμης έρευνας των τελευταίων 30 ετών.

Στο ιατρείο συναντώ συχνά ασθενείς που έκαναν ένα τέτοιο τεστ. Τους είπαν ότι έχουν «παράσιτα», «τοξίνες» ή «δυσανεξίες» και τους πρότειναν συνεδρίες με ειδικό μηχάνημα. Οι περισσότεροι έχουν πραγματικά συμπτώματα: κόπωση, φούσκωμα, πόνους, αϋπνία. Αξίζουν μια σωστή εξήγηση και μια σωστή διερεύνηση.

Τι είναι το βιοενεργειακό τεστ

Πρόκειται για συσκευές ηλεκτροδερμικής μέτρησης. Οι πιο γνωστές ονομασίες είναι Vega test, MORA, Bicom και «ηλεκτροβελονισμός κατά Voll». Ο εξεταζόμενος κρατά ένα ηλεκτρόδιο και ο χειριστής ακουμπά ένα δεύτερο σε σημεία του δέρματος, συνήθως στα δάχτυλα.

Η συσκευή μετρά την ηλεκτρική αγωγιμότητα του δέρματος. Η θεωρία υποστηρίζει ότι κάθε όργανο, τρόφιμο, τοξίνη ή μικροοργανισμός έχει μια δική του «συχνότητα». Όταν η μέτρηση αλλάζει, θεωρείται ότι βρέθηκε «ενεργειακή διαταραχή».

Ο «βιοσυντονισμός» (bioresonance) χρησιμοποιεί την ίδια ιδέα και θεραπευτικά. Η συσκευή υποτίθεται ότι στέλνει πίσω «διορθωμένες» ή «ανεστραμμένες» συχνότητες. Φυσικοί έχουν δείξει ότι αυτή η θεωρητική βάση δεν στέκει, ενώ η ορολογία της έχει περιγραφεί ως τυπικό παράδειγμα ψευδοεπιστημονικής γλώσσας [5, 6].

Το βιοενεργειακό τεστ δεν έχει αποδεδειγμένη διαγνωστική αξία, τα παράσιτα δεν ευθύνονται για «όλες» τις δυσλειτουργίες του οργανισμού και τα «αντιπαρασιτικά» μηχανήματα δεν έχουν δείξει θεραπευτικό όφελος. Αυτό είναι το συμπέρασμα της διαθέσιμης έρευνας των τελευταίων 30 ετών.

Στο ιατρείο συναντώ συχνά ασθενείς που έκαναν ένα τέτοιο τεστ. Τους είπαν ότι έχουν «παράσιτα», «τοξίνες» ή «δυσανεξίες» και τους πρότειναν συνεδρίες με ειδικό μηχάνημα. Οι περισσότεροι έχουν πραγματικά συμπτώματα: κόπωση, φούσκωμα, πόνους, αϋπνία. Αξίζουν μια σωστή εξήγηση και μια σωστή διερεύνηση.

Τι δείχνουν οι μελέτες

Όταν οι μετρήσεις ελέγχονται «τυφλά», τα αποτελέσματα δεν διαφέρουν από την τύχη. Οι βασικότερες μελέτες και θέσεις:

Έτος	Πηγή	Εύρημα
2006	Ελβετική Εταιρεία Αλλεργιολογίας [5]	Χαρακτηρίζει τον βιοσυντονισμό διαγνωστικά και θεραπευτικά αβάσιμο
2005	Wüthrich, ανασκόπηση [4]	Βιοσυντονισμός και ηλεκτροδερμικά τεστ: χωρίς επιστημονική βάση, μη επαναλήψιμα αποτελέσματα
2002	Semizzi κ.συν., τυφλή μελέτη με ομάδα ελέγχου [3]	Το ηλεκτροδερμικό τεστ δεν αναγνώρισε σωστά τους αλλεργικούς
2001	Lewith κ.συν., BMJ, διπλά τυφλή μελέτη [2]	Το Vega test δεν ξεχώρισε αλλεργικούς από μη αλλεργικούς· κανένας χειριστής δεν τα πήγε καλύτερα από τους άλλους
1997	Schöni κ.συν., παιδιά με ατοπική δερματίτιδα [7]	Η θεραπεία βιοσυντονισμού δεν ήταν καλύτερη από το εικονικό μηχάνημα
1991	Αυστραλιανό Κολέγιο Αλλεργιολογίας [1]	Καμία επιστημονική βάση· κίνδυνος λανθασμένης θεραπείας και άσκοπου κόστους

Η μελέτη του BMJ έχει ιδιαίτερη σημασία, γιατί τη σχεδίασαν ερευνητές ευνοϊκά διακείμενοι προς τη συμπληρωματική ιατρική. Κάθε συμμετέχων εξετάστηκε 54 φορές από τρεις έμπειρους χειριστές. Κανένας ασθενής δεν διαγνώστηκε σωστά με συνέπεια [2].

Η μέτρηση επηρεάζεται από την πίεση του ηλεκτροδίου, την υγρασία και τη θερμοκρασία του δέρματος και τη διάρκεια της επαφής. Ο χειριστής, συνειδητά ή όχι, καθορίζει το αποτέλεσμα.

Φταίνε όντως τα παράσιτα για όλα;

Όχι. Η ιδέα ότι σχεδόν κάθε πάθηση οφείλεται σε παράσιτα προέρχεται κυρίως από τη Hulda Clark, νατουροπαθή χωρίς ιατρικό πτυχίο, και τα βιβλία της τη δεκαετία του 1990. Υποστήριζε ότι ένα συγκεκριμένο εντερικό τρηματώδες σκουλήκι προκαλεί καρκίνο, AIDS, διαβήτη, Αλτσχάιμερ και πολλά άλλα. Η θεωρία αυτή δεν έχει καμία επιστημονική τεκμηρίωση [8, 9].

Το βιοενεργειακό τεστ «βρίσκει» παράσιτα σχεδόν σε όλους όσους εξετάζει. Αυτό δεν είναι επιδημιολογικό εύρημα. Είναι χαρακτηριστικό μιας μεθόδου που δεν μπορεί να ξεχωρίσει το θετικό από το αρνητικό αποτέλεσμα.

Οι παρασιτώσεις υπάρχουν και στην Ελλάδα: γιάρδια, οξύουροι (ιδίως στα παιδιά), τοξοκάρωση από κατοικίδια, εχινόκοκκος σε αγροτικές περιοχές. Προκαλούν όμως συγκεκριμένες εικόνες και διαγιγνώσκονται με συγκεκριμένες εξετάσεις. Δεν εξηγούν από μόνες τους τη χρόνια κόπωση, το άγχος, την αϋπνία ή τις «ορμονικές διαταραχές».

Τα «αντιπαρασιτικά» μηχανήματα

Τα μηχανήματα αυτά (zappers, συσκευές Rife, θεραπευτικός βιοσυντονισμός) περνούν ασθενές ηλεκτρικό ρεύμα ή «συχνότητες» από το σώμα. Υποτίθεται ότι έτσι σκοτώνουν παράσιτα, βακτήρια και ιούς. Δεν υπάρχει καμία κλινική μελέτη που να δείχνει κάτι τέτοιο στον άνθρωπο.

Η Ομοσπονδιακή Επιτροπή Εμπορίου των ΗΠΑ (FTC) κινήθηκε νομικά κατά εταιρειών που πουλούσαν τέτοιες συσκευές και τα σχετικά «προγράμματα καθαρισμού». Τους απαγόρευσε να ισχυρίζονται ότι θεραπεύουν καρκίνο ή άλλες νόσους χωρίς επιστημονική τεκμηρίωση [8, 9].

Ο μεγαλύτερος κίνδυνος δεν είναι το ίδιο το μηχάνημα, αλλά όσα συμβαίνουν γύρω του:

• Καθυστέρηση διάγνωσης. Πίσω από τα «παράσιτα» μπορεί να κρύβεται κοιλιοκάκη, φλεγμονώδης νόσος του εντέρου, θυρεοειδοπάθεια, αναιμία ή κακοήθεια.
• Εγκατάλειψη θεραπείας. Σε ασθενείς με καρκίνο, η αποκλειστική χρήση εναλλακτικών μεθόδων συνδέθηκε με σημαντικά χαμηλότερη επιβίωση [11].
• Άσκοπα φάρμακα και συμπληρώματα. Αντιπαρασιτικά χωρίς ένδειξη έχουν παρενέργειες και αλληλεπιδράσεις.
• Κόστος και άγχος. Πολλές συνεδρίες, επαναληπτικά τεστ και ο φόβος μιας «κρυφής μόλυνσης» που δεν υπάρχει.

Πώς διαγιγνώσκονται πραγματικά οι παρασιτώσεις

Η διάγνωση βασίζεται σε εργαστηριακές εξετάσεις με γνωστή ευαισθησία και ειδικότητα [10]:

Εξέταση	Τι ανιχνεύει	Σημείωση
Παρασιτολογική κοπράνων	Αυγά, κύστεις, προνύμφες	Ιδανικά 3 δείγματα σε διαφορετικές ημέρες
Αντιγόνα ή PCR κοπράνων	Γιάρδια, κρυπτοσπορίδιο, αμοιβάδα	Πιο ευαίσθητες για συγκεκριμένα παράσιτα
Δοκιμασία κολλητικής ταινίας (scotch test)	Οξύουροι	Το πρωί, πριν από πλύσιμο
Ορολογικός έλεγχος	Τοξοκάρα, εχινόκοκκος, τοξόπλασμα	Όταν υπάρχει κλινική υποψία
Γενική αίματος	Ηωσινοφιλία	Ένδειξη για ιστικά παράσιτα, όχι διάγνωση

Στις περισσότερες περιπτώσεις, ένα αρνητικό αποτέλεσμα σε σωστά συλλεγμένα δείγματα απαντά στο ερώτημα. Αν η υποψία παραμένει, ο ιατρός επιλέγει στοχευμένες επιπλέον εξετάσεις.

Τι να κάνετε αν έχετε συμπτώματα

Τα συμπτώματά σας είναι πραγματικά και αξίζουν διερεύνηση. Αυτό που δεν βοηθά είναι ένα τεστ που δεν μπορεί να τα εξηγήσει.

• Συζητήστε τα με τον οικογενειακό σας ιατρό, περιγράφοντας πότε ξεκίνησαν και τι τα επηρεάζει.
• Αναφέρτε ταξίδια, κατοικίδια, παιδιά στο σπίτι και κατανάλωση ωμών τροφών ή μη ελεγμένου νερού.
• Αν υπάρχει υποψία παρασίτωσης, κάντε τις εξετάσεις του παραπάνω πίνακα.
• Μην ξεκινάτε αντιπαρασιτικά ή «προγράμματα καθαρισμού» χωρίς διάγνωση.
• Αν σας προτείνουν μηχάνημα που «σκοτώνει παράσιτα», ζητήστε δημοσιευμένες κλινικές μελέτες. Δεν θα υπάρχουν.

Βιβλιογραφία 

1. Katelaris CH, Weiner JM, Heddle RJ, Stuckey MS, Yan KW. Vega testing in the diagnosis of allergic conditions. The Australian College of Allergy. Med J Aust. 1991;155(2):113–114. doi:10.5694/j.1326-5377.1991.tb142141.x
2. Lewith GT, Kenyon JN, Broomfield J, Prescott P, Goddard J, Holgate ST. Is electrodermal testing as effective as skin prick tests for diagnosing allergies? A double blind, randomised block design study. BMJ. 2001;322(7279):131–134.
3. Semizzi M, et al. A double-blind, placebo-controlled study on the diagnostic accuracy of an electrodermal test in allergic subjects. Clin Exp Allergy. 2002;32:928–932.
4. Wüthrich B. Unproven techniques in allergy diagnosis. J Investig Allergol Clin Immunol. 2005;15(2):86–90.
5. Wüthrich B, Frei PC, Bircher AJ, et al. Bioresonanz – diagnostischer und therapeutischer Unsinn. Stellungnahme der Schweizerischen Gesellschaft für Allergologie und Immunologie (SGAI). Akt Dermatol. 2006;32:73–77.
6. Ernst E. Bioresonance, a study of pseudo-scientific language. Forsch Komplementarmed Klass Naturheilkd. 2004;11(3):171–173.
7. Schöni MH, Nikolaizik WH, Schöni-Affolter F. Efficacy trial of bioresonance in children with atopic dermatitis. Int Arch Allergy Immunol. 1997;112:238–246.
8. Federal Trade Commission. FTC prohibits marketers of herbal products and the "Zapper" from making unsubstantiated claims. Δελτίο Τύπου, Δεκέμβριος 2001.
9. Federal Trade Commission. Swiss company charged by FTC with making unsubstantiated health claims. Δελτίο Τύπου, Ιανουάριος 2003.
10. Garcia LS, Arrowood M, Kokoskin E, et al. Practical guidance for clinical microbiology laboratories: laboratory diagnosis of parasites from the gastrointestinal tract. Clin Microbiol Rev. 2018;31(1):e00025-17.
11. Johnson SB, Park HS, Gross CP, Yu JB. Use of alternative medicine for cancer and its impact on survival. J Natl Cancer Inst. 2018;110(1):121–124. doi:10.1093/jnci/djx145