Ποιο είναι το δικό σου «Επίπεδο Υγείας»;

Έχετε αναρωτηθεί ποτέ γιατί κάποιοι άνθρωποι περνούν όλη τους τη ζωή παλεύοντας με αλλεργίες και αυτοάνοσα νοσήματα, ενώ άλλοι φαίνεται να «μην καταλαβαίνουν τίποτα»; Γιατί κάποιος μπορεί να ανεβάσει εύκολα 39 πυρετό και να γίνει περδίκι σε δύο μέρες, ενώ σε κάποιον άλλον μια απλή ίωση σέρνεται για εβδομάδες χωρίς ίχνος πυρετού;

Τις απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα δίνει μια σπουδαία και διεθνώς αναγνωρισμένη θεωρία: τα «Επίπεδα Υγείας» του καθηγητή Γεωργίου Βυθούλκα. Πρόκειται για έναν χάρτη που μας δείχνει με απόλυτη ακρίβεια πώς λειτουργεί το αμυντικό μας σύστημα και πώς οι καθημερινές μας επιλογές καθορίζουν την ποιότητα της ζωής μας.

Ο «Στρατός» του Κάστρου μας

Για να καταλάβουμε τα επίπεδα υγείας, ας φανταστούμε τον οργανισμό μας σαν ένα μεσαιωνικό κάστρο. Το αμυντικό μας σύστημα (το ανοσοποιητικό) είναι ο στρατός που προστατεύει αυτό το κάστρο από τους εξωτερικούς εχθρούς, δηλαδή τους ιούς, τα βακτήρια και τα μικρόβια.

Ο Βυθούλκας χώρισε την ανθρώπινη υγεία σε 12 επίπεδα, ανάλογα με το πόσο δυνατός, έξυπνος και ετοιμοπόλεμος είναι αυτός ο στρατός. 

Αυτά τα 12 επίπεδα ομαδοποιούνται σε 4 μεγάλα γκρουπ:

• Γκρουπ Α (Επίπεδα 1-3) – Ο Κορυφαίος Στρατός: Ο οργανισμός είναι πανίσχυρος. Εδώ δεν υπάρχουν χρόνιες παθήσεις. Όταν μπαίνει ένας ιός στο κάστρο, ο στρατός αντιδρά αμέσως: ανεβάζει υψηλό πυρετό (38.5°–39°C), «καίει» τον εχθρό μέσα σε 2-3 εικοσιτετράωρα και ο άνθρωπος επανέρχεται στο 100%.

• Γκρουπ Β (Επίπεδα 4-6) – Ο Κουρασμένος Στρατός: Ο στρατός αρχίζει να δείχνει σημάδια κόπωσης. Εδώ εμφανίζονται οι πρώτες ήπιες χρόνιες ενοχλήσεις, όπως μια αλλεργική ρινίτιδα ή η αρχή μιας υπέρτασης. Όταν ο άνθρωπος αρρωσταίνει, κάνει μόνο δέκατα ή χαμηλό πυρετό, και η ίωση «σέρνεται» για μέρες.

• Γκρουπ Γ (Επίπεδα 7-9) – Ο Μπερδεμένος Στρατός (Αυτοάνοσα): Εδώ η κατάσταση σοβαρεύει. Ο στρατός έχει πάθει τέτοια σύγχυση που δεν μπορεί πια να κάνει πυρετό. Αντί να πολεμά τους ιούς, μπερδεύεται και αρχίζει να πυροβολεί τα δικά του κύτταρα! Έτσι γεννιούνται τα αυτοάνοσα νοσήματα. Αν επιτεθεί στον θυρεοειδή αδένα, εμφανίζεται θυρεοειδίτιδα Hashimoto. Αν επιτεθεί στο δέρμα, εμφανίζεται ψωρίαση.

• Γκρουπ Δ (Επίπεδα 10-12) – Ο Εξαντλημένος Στρατός (Βαριά Εκφύλιση): Το αμυντικό σύστημα έχει υποστεί καθολική καθίζηση. Είναι τόσο εξαντλημένο που αδυνατεί να κάνει ακόμη και τη βασική του δουλειά: να εντοπίσει και να καταστρέψει τα μεταλλαγμένα κύτταρα. Αυτό το επίπεδο είναι η «ζώνη» του καρκίνου ή βαριών νευρολογικών παθήσεων (όπως το Alzheimer).

Το Παράδοξο του Πυρετού: Γιατί το «δεν κάνω ποτέ πυρετό» είναι παγίδα;

Στον απλό κόσμο υπάρχει μια τεράστια παρεξήγηση. Πιστεύουμε ότι όποιος δεν ανεβάζει ποτέ πυρετό είναι «ταύρος». Η θεωρία των Επιπέδων Υγείας μάς αποδεικνύει το ακριβώς αντίθετο: Ο πυρετός δεν είναι η αρρώστια, είναι το κανόνι της άμυνάς μας!

Ένας άνθρωπος με Hashimoto, ψωρίαση ή καρκίνο δεν κάνει πυρετό, επειδή ο οργανισμός του δεν έχει πλέον τη ζωτική δύναμη να ανάψει τη «μηχανή» του πυρετού για να αμυνθεί. Ο πυρετός είναι προνόμιο των υγιών οργανισμών (Γκρουπ Α).

Ο Κύκλος της Ζωής και ο Νόμος της Φθοράς

Η θεωρία του Βυθούλκα δεν υπόσχεται την αθανασία. Το Επίπεδο 1 είναι η βέλτιστη υγεία στην κορυφή και το Επίπεδο 12 στη βάση είναι η ολοκληρωτική κατάρρευση και ο θάνατος. Καθώς γερνάμε, η φυσική φθορά του χρόνου μάς σπρώχνει όλους αναπόφευκτα προς τα κάτω, προς το Επίπεδο 12.

Όμως, ο τρόπος με τον οποίο θα διανύσουμε αυτή την κατηφόρα εξαρτάται σε τεράστιο βαθμό από εμάς. Ας δούμε δύο διαφορετικούς δρόμους:

Ο δρόμος του Ανθρώπου Α (Υγιεινός Τρόπος Ζωής): Προσέχει τη διατροφή του, ασκείται καθημερινά, διαχειρίζεται το άγχος του και αποφεύγει την άσκοπη χημική καταστολή. Το αποτέλεσμα; Η υγεία του υποχωρεί πολύ αργά και ομαλά. Προστατεύεται από αυτοάνοσα και καρκίνους, παραμένει λειτουργικός και φτάνει στο Επίπεδο 12 στα βαθιά γεράματα (π.χ. στα 90 του) από φυσική εξάντληση των οργάνων του. Πεθαίνει πλήρης ημερών, έχοντας ποιότητα ζωής μέχρι το τέλος.

Ο δρόμος του Ανθρώπου Β (Καταστολή & Κακός Τρόπος Ζωής): Κάνει κακή διατροφή, ζει με χρόνιο στρες και κυρίως, παίρνει βαριά χημικά φάρμακα (αντιβιοτικά, κορτιζόνες, αντιπυρετικά) με το παραμικρό κρυολόγημα, «σιωπώντας» τα συμπτώματα του σώματός του. Αυτή η συνεχής καταστολή αναγκάζει την υγεία του να γκρεμιστεί βίαια και πρόωρα. Ήδη από τα 40 του μπαίνει στη «ζώνη» των χρόνιων παθήσεων (Hashimoto, ψωρίαση) και αργότερα του καρκίνου. Περνάει δεκαετίες ολόκληρες υποφέροντας, πριν καταλήξει πρόωρα στο Επίπεδο 12.

Το Σπίτι, τα Θεμέλια και το Έδαφος

Για να καταλάβουμε πώς μπορούμε να επηρεάσουμε αυτή την πορεία, ας σκεφτούμε την υγεία μας σαν ένα σπίτι.

Τα θεμέλια αυτού του σπιτιού είναι τα γονίδιά μας (η κληρονομικότητα). Μας δίνονται έτοιμα από τη γέννησή μας και δεν αλλάζουν. Όμως, το έδαφος πάνω στο οποίο επιλέγουμε να χτίσουμε, είναι ο τρόπος ζωής μας (διατροφή, άσκηση, άγχος, περιβάλλον).

Αν επιλέξουμε να χτίσουμε πάνω σε λασπώδες, σαθρό έδαφος, το σπίτι θα βουλιάξει. Και τι μετατρέπει το έδαφος σε λάσπη; Η κακή διατροφή, η καθιστική ζωή, η αλόγιστη χρήση φαρμάκων και, κυρίως, το χρόνιο άγχος. Το άγχος δεν είναι απλώς μια ψυχολογική κατάσταση· είναι μια συνεχής επίθεση στην άμυνά μας. Όταν αγχωνόμαστε, ο «στρατός» μας βρίσκεται σε διαρκή, άσκοπο συναγερμό, με αποτέλεσμα να εξαντλείται πρόωρα και να επιταχύνει δραματικά τη γήρανση.

Σίγουρα θα έχετε προσέξει γύρω σας ανθρώπους που είναι «ανοιχτοί», χαλαροί, που εκφράζουν τα συναισθήματά τους, δεν κρατούν μέσα τους κακία και δεν αγχώνονται για το καθετί. Αυτοί οι άνθρωποι συχνά ζουν πολλά και ποιοτικά χρόνια, ακόμα κι αν η διατροφή τους δεν είναι τέλεια. Γιατί συμβαίνει αυτό; Επειδή το ήρεμο μυαλό κρατάει το «έδαφος» της υγείας σταθερό σαν βράχο. Αντίθετα, ένας άνθρωπος που «καταπίνει» το άγχος του και ζει σε μόνιμο στρες, ραγίζει τα ίδια του τα θεμέλια, ανοίγοντας την πόρτα στα αυτοάνοσα και την πρόωρη φθορά.

Ο Βυθούλκας τονίζει ότι η πραγματική άνοδος επιπέδου είναι μια αργή και επίπονη διαδικασία. Λόγω των προκαθορισμένων θεμελίων μας, δεν μπορούμε να μετατρέψουμε μια μονοκατοικία σε ουρανοξύστη. Με μια σωστή, βαθιά θεραπευτική προσέγγιση, ο οργανισμός μπορεί να καταφέρει να προσθέσει το πολύ 1 με 2 επιπλέον δωμάτια σε όλη του τη ζωή. Το μεγάλο μας χρέος, λοιπόν, είναι να διατηρήσουμε το έδαφος σταθερό, ώστε να μην αφήσουμε ποτέ το σπίτι μας να γκρεμιστεί.

Το ερώτημα, τελικά, δεν είναι αν θα φτάσουμε κάποια στιγμή στο Επίπεδο 12, αλλά το πώς θα ζήσουμε τη διαδρομή. Θα επιλέξουμε την ομαλή, αξιοπρεπή κατηφόρα ή μια πρόωρη βουτιά στο κενό;