Ξεκίνησες γυμναστήριο, ίδρωσες στον διάδρομο, μέτρησες εκατοντάδες θερμίδες στο smartwatch και έκοψες τα γλυκά. Κι όμως, μετά από μερικές εβδομάδες, η ζυγαριά αρνείται πεισματικά να κουνηθεί.
Αν σου θυμίζει κάτι αυτή η ιστορία, μην απογοητεύεσαι. Δεν φταις εσύ, ούτε το DNA σου. Φταίει ένας από τους μεγαλύτερους μύθους της σύγχρονης βιομηχανίας του fitness: η πεποίθηση ότι η άσκηση είναι ο κύριος τρόπος για να χάσεις βάρος.
Η επιστήμη πλέον μίλησε και η αλήθεια είναι ανατρεπτική. Όπως αποδεικνύει ο εξελικτικός βιολόγος Dr. Herman Pontzer στο ανατρεπτικό του βιβλίο «Burn», το σώμα μας δεν λειτουργεί σαν απλή αριθμομηχανή.
Το σοκαριστικό πείραμα με τη φυλή Χάτζα
Όλα άλλαξαν όταν ο Pontzer και η ομάδα του ταξίδεψαν στην Τανζανία για να μελετήσουν τη φυλή Χάτζα (Hadza). Οι άνθρωποι αυτοί ζουν ως παραδοσιακοί κυνηγοί-τροφοσυλλέκτες. Δεν έχουν αυτοκίνητα, δεν κάθονται σε γραφεία και περπατούν καθημερινά από 10 έως 15 χιλιόμετρα. Είναι, με απλά λόγια, ο ορισμός του υπερ-δραστήριου ανθρώπου.Οι επιστήμονες πίστευαν ότι οι Χάτζα θα έκαιγαν χιλιάδες θερμίδες παραπάνω από έναν μέσο Δυτικό που κάνει καθιστική ζωή. Χρησιμοποιώντας την πιο ακριβή μέθοδο μέτρησης (Doubly Labeled Water), το αποτέλεσμα τους άφησε άναυδους: Οι Χάτζα καίνε ακριβώς τις ίδιες θερμίδες καθημερινά με έναν υπάλληλο γραφείου στην Ευρώπη ή την Αμερική (μετά την προσαρμογή για το σωματικό βάρος).Πώς είναι δυνατόν κάποιος που τρέχει όλη μέρα στο δάσος να καίει τις ίδιες θερμίδες με κάποιον που είναι αγκαλιά με ένα laptop;
Το «ταβάνι» του μεταβολισμού: Ο εσωτερικός προϋπολογισμός
Η απάντηση κρύβεται στην εξέλιξη. Το σώμα μας δεν είναι μια απλή μηχανή που «αν της ρίξεις καύσιμα, τα καίει». Είναι ένας πανέξυπνος επιβιώσας.Ο μεταβολισμός μας λειτουργεί με βάση τη θεωρία του Περιορισμένου Μεταβολισμού (Constrained Metabolism). Αυτό σημαίνει ότι το σώμα έχει ένα συγκεκριμένο ημερήσιο ενεργειακό όριο (ένα «ταβάνι» θερμίδων) το οποίο προσπαθεί να μην ξεπεράσει ποτέ, ώστε να μας προστατεύσει από τον λιμό.
Σκέψου το σώμα σου σαν μια εταιρεία με σταθερό μηνιαίο προϋπολογισμό 2.500 ευρώ:
- Αν αποφασίσεις να ξοδέψεις 500 ευρώ παραπάνω στο μάρκετινγκ (δηλαδή στη γυμναστική), η εταιρεία δεν θα αυξήσει το budget της.
- Αντίθετα, θα «κόψει» 500 ευρώ από τα έξοδα του γραφείου (δηλαδή από άλλες εσωτερικές λειτουργίες).
Όταν αρχίζεις να γυμνάζεσαι έντονα, το σώμα σου προσαρμόζεται. Για να εξοικονομήσει ενέργεια, μειώνει κρυφά τις δαπάνες σε άλλες διαδικασίες: ρίχνει τους ρυθμούς του ανοσοποιητικού, μειώνει τις εσωτερικές φλεγμονές, επιβραδύνει την αναπαραγωγική δραστηριότητα και σε κάνει, χωρίς να το καταλαβαίνεις, πιο νωθρό στις καθημερινές σου κινήσεις (π.χ. κουνιέσαι λιγότερο στην καρέκλα ή προτιμάς το ασανσέρ).
Τότε γιατί να γυμναζόμαστε;
Μετά από όλα αυτά, εύλογα θα αναρωτηθείς: «Να σταματήσω το γυμναστήριο;»
Όχι, σε καμία περίπτωση! Η ανακάλυψη του Pontzer δεν ακυρώνει την αξία της άσκησης, απλώς επαναπροσδιορίζει τον στόχο της.
Η άσκηση είναι το καλύτερο φάρμακο για την υγεία μας, ακριβώς επειδή αναγκάζει το σώμα να «κλέψει» ενέργεια από επιζήμιες διαδικασίες. Όταν το σώμα ξοδεύει θερμίδες στους μύες, αναγκάζεται να μειώσει τη χρόνια φλεγμονή (που προκαλεί καρδιαγγειακά νοσήματα και καρκίνο), να ρυθμίσει το στρες, να βελτιώσει την καρδιά και να κρατήσει τον εγκέφαλο υγιή.
Η γυμναστική σε κρατάει ζωντανό και υγιή. Απλώς δεν σε αδυνατίζει.
Άρα αν θέλεις να αλλάξεις το νούμερο στη ζυγαριά σου, υπάρχει μόνο ένας δρόμος και αυτός δεν περνάει από τον διάδρομο του γυμναστηρίου, αλλά από την κουζίνα σου. Η απώλεια βάρους είναι σχεδόν 100% ζήτημα διατροφής και θερμιδικού ελλείμματος.
Κράτα αυτό το χρυσό κανόνα: Γυμναζόμαστε για την υγεία, την ευεξία και τη μακροζωία μας. Προσέχουμε τη διατροφή μας για το βάρος μας.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου